محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

115

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

سال در ايتاليا بود . بسيارى از مردم اندلس را به ديار عدم فرستاد . از آن جمله جماعتى از رجال مبرز و علماى بزرگ بودند . ابن الخطيب كه خود معاصر اين محنت عظيم بوده است شرح آن را در رساله‌اى به نام « مقنعة السائل عن مرض الهائل » وصف كرده است . همچنين در المريه نيز كشتار بسيار كرد و شاعر بزرگ المريه ابن خاتمه رساله‌اى در توصيف آن نوشته تحت عنوان « تحصيل غرض القاصد فى تفصيل المرض الوافد » « 18 » پادشاه قشتاله چند سال ديگر همچنان به حمله و هجوم بر مملكت اسلامى ادامه داد و مسلمانان تا آنجا كه مىتوانستند از خود دفاع مىكردند . در همان حال امراى مغرب به سبب شكستهاى پىدرپى از ميدان نبرد رخ برتافته سرگرم نزاع با خود بودند . در سال 750 ه / 1349 م مسيحيان بار ديگر دشتهاى جزيرة الخضراء را گرفتند و پادشاه قشتاله را قصد آن بود كه بر جبل طارق دست يابد . اين ثغر همواره از ثغور استوار اندلس بود . چون مسيحيان ديدند كه دست يافتن به آن را نتوانند به محاصره‌اش پرداختند . يك پادگان نيرومند مغربى از آن دفاع مىكرد . محاصره يك سال مدت گرفت . و مسلمانان چونان صخره‌اى سخت پايدارى مىكردند . تا آنگاه كه مدافعان را مقاومت به پايان رسيد ولى طاعون در لشكر مسيحى افتاد و پادشاه قشتاله با جماعتى از سپاهيانش مردند . اين حادثه سبب شد كه به محاصرهء شهر در سال 751 ه / 1350 م پايان دهند و مسلمانان از محنتى عظيم نجات يابند . مسلمانان بسى جوانمردى نمودند و اجازت دادند كه موكب پادشاه متوفى بىآنكه به آن تعرضى شود به اشبيليه رود و بسيارى از بزرگان مملكت به احترام او جامهء عزا در بر كردند . پس از آلفونسو در حال پسرش پدرو ( بطره ) ملقب به ستمگر بر تخت نشست . « 19 » ابن الخطيب كاتب و شاعر اندلس كه در اين روزها دبير سلطان ابو الحجاج يوسف بود شرح ماجراى محاصرهء جبل طارق و افتادن طاعون در لشكر مهاجم را در نامه‌اى

--> ( 18 ) . اين دو رساله در ضمن مجموعه‌اى خطى در كتابخانهء اسكوريال به شمارهء 1785 نگهدارى مىشود . رسالهء ابن الخطيب با ترجمهء آلمانى آن در مجله آكادمى علوم باواريا به سال 1863 منتشر شده است . ( 19 ) . تاريخ ابن خلدون ج 4 / ص 183 .